
Perianal apse ve anal fistül, makat çevresinde sık görülen ve birbiriyle yakından ilişkili iki rahatsızlıktır. Apse akut ve ağrılı bir iltihaplanma iken, fistül çoğu zaman bu absenin ardından gelişen kronik bir tünel yapısıdır. Bu yazıda ikisinin belirtilerini ve tedavisini ele alıyoruz.
Perianal apse, makat çevresindeki dokularda iltihabın (irin) toplanmasıyla oluşan, ağrılı ve akut bir durumdur. Genellikle makat kanalındaki küçük bezlerin tıkanıp enfekte olmasıyla başlar.
Apse hızlı gelişir ve şiddetli ağrıya yol açar. Tedavi edilmediğinde çevre dokulara yayılabilir; bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.
Perianal absenin en tipik belirtileri, makat çevresinde giderek artan ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışıdır. Ateş de eşlik edebilir.
Anal fistül, makat kanalının içi ile cilt yüzeyi arasında oluşan anormal bir tünel yapısıdır. Çoğu zaman geçirilmiş bir perianal absenin ardından gelişir.
Abse boşaldıktan sonra iyileşmeyen bir kanal kalabilir; bu kanal fistülü oluşturur. Fistül, sürekli veya tekrarlayan akıntıya ve tekrarlayan apselere yol açabilir. Abse akut sorun, fistül ise onun kronik devamı olarak düşünülebilir.
Anal fistülün başlıca belirtileri; makat çevresindeki bir delikten gelen sürekli ya da tekrarlayan akıntı, kaşıntı ve tekrarlayan apselerdir.
Perianal absenin tedavisi, iltihabın cerrahi olarak boşaltılmasıdır (drenaj) ve genellikle acil bir işlemdir. Anal fistül ise çoğu zaman cerrahi ile tedavi edilir.
Fistül cerrahisinde temel denge, hastalığı tümüyle tedavi ederken makat fonksiyonunu (dışkı tutma) korumaktır. Uygun yöntem; fistülün tipine, seyrine ve makat kasıyla ilişkisine göre belirlenir. Bu nedenle deneyimli bir genel cerrahi uzmanınca değerlendirilmesi önemlidir.
Doç. Dr. Timuçin Erol, 2003 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş; aynı üniversitenin Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini tamamlayarak 2009’da genel cerrahi uzmanı olmuştur. 2017–2024 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmış, 2019’da Doktor Öğretim Üyesi, 2022’de Doçent unvanını almıştır. 2021 yılında Intuitive Surgical tarafından verilen da Vinci Cerrahi Sistemi Konsol Cerrahı (Console Surgeon) eğitimini tamamlamış; 2023 yılında Avrupa Koloproktoloji Yeterlilik Belgesi’ni (FEBS – EBSQ) almıştır. Başlıca ilgi alanları robotik ve ileri laparoskopik cerrahi, kolorektal kanserler, proktolojik hastalıklar ve pelvik taban hastalıklarıdır. Klinik yaklaşımında doğru tanı, uygun tedavi planı ve güvenli takip sürecini önceler.
Makat çevresinde ağrı, şişlik, ateş ya da sürekli/tekrarlayan akıntı gibi şikâyetleriniz varsa, kendi kendinize karar vermek yerine geç kalmadan bir uzman değerlendirmesi almak en sağlıklı seçimdir. Özellikle şiddetli ağrılı şişlikte vakit kaybetmeden, Ankara’da randevu alarak muayene sürecini başlatabilirsiniz.