16 Aralık 2025
Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?
Anal fissür, anal kanalın distal kısmında, ani veya tekrarlayan travmalar sonucunda gelişen lineer mukozal yırtıklardır. Halk arasında makat çatlağı olarak adlandırılır.
En sık nedenleri arasında:
- Kabızlık ve sert dışkılama
- İshal atakları
- Zorlu vajinal doğum
- Uzun süreli ıkınma
yer almaktadır.
Anal Fissür Nasıl Oluşur?
Anal kanalın iç yüzeyini döşeyen mukoza tabakasında oluşan çatlak, hemen altında yer alan ve gaz–gayta kontinansında önemli rol oynayan internal anal sfinkterde refleks spazma yol açar.
Bu spazm sonucunda:
- Bölgesel kan akımı azalır
- Doku oksijenlenmesi bozulur
- Fissürün iyileşmesi gecikir
Bu mekanizma, anal fissürün kronikleşmesinin temel patofizyolojik nedenidir.
Anal Fissürün Yerleşim Yeri ve Klinik Önemi
Anal fissürler en sık posterior orta hatta (arka orta hat) görülür. Bunun nedeni bu bölgenin anatomik olarak kanlanmasının daha zayıf olmasıdır.
Daha nadir olarak:
- Anterior orta hatta (ön orta hat) görülebilir.
Orta hat dışı fissürlerde:
- İnflamatuar barsak hastalıkları
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklar
- Tüberküloz
- Anal kanal maligniteleri
mutlaka ayırıcı tanıda araştırılmalıdır.
Anal Fissür Belirtileri Nelerdir?
Anal fissürü olan hastalarda en sık görülen belirtiler şunlardır:
Şiddetli dışkılama ağrısı
- Genellikle “cam kesiği” tarzında, ani ve keskin bir ağrı olarak tarif edilir
- Dışkılama sonrası saatlerce sürebilir
Rektal kanama
- Tuvalet kağıdında veya dışkı üzerinde parlak kırmızı kan
Tuvalet alışkanlıklarında bozulma
- Ağrı korkusu nedeniyle dışkılamanın ertelenmesi
- Bu durum kabızlığı artırarak kısır döngüye yol açar
Anal Fissür Tanısı Nasıl Konur?
Anal Fissür Tedavisi
Anal Fissürde İlk Tercih: Ameliyatsız Tedavi
Anal fissür tanısı konulduktan sonra öncelikle cerrahi dışı tedavi uygulanmalıdır. Bu tedavi genellikle 6–8 haftalık bir süreci kapsar.
Ameliyatsız tedavinin hedefleri:
- Anal bölge kan akımını artırmak
- Sfinkter spazmını azaltmak
- Ağrıyı kontrol altına almak
- Rahat ve ağrısız dışkılamayı sağlamak
Anal Fissür Ameliyatsız Tedavi Yöntemleri
Yaşam tarzı ve diyet düzenlenmesi
- Liften zengin beslenme
- Yeterli su tüketimi
Sıcak oturma banyoları
- Sfinkter spazmını azaltır
- Bölgesel kan akımını artırır
Topikal medikal tedavi
- Sfinkter gevşetici kremler
- Lokal kanlanmayı artırıcı ajanlar
Tedavi sürecinde hastanın semptomları düzenli aralıklarla değerlendirilir.
Anal Fissürde Ne Zaman Cerrahi veya Girişimsel Tedavi Gerekir?
Optimal ve uygun şekilde uygulanan medikal tedaviye rağmen 6–8 hafta içinde iyileşme sağlanamazsa, fissüre yönelik girişimsel tedaviler gündeme gelir.
Kronik Anal Fissürde Tedavi Seçenekleri
Kronik anal fissür tedavisinde tek bir standart yöntem yoktur. Tedavi seçimi hastaya özgü olarak planlanmalıdır.
Karar verirken dikkate alınan faktörler:
- Hastanın yaşı ve cinsiyeti
- Kadın hastalarda doğum sayısı ve doğum şekli
- Anal sfinkter tonusu
- Anal kanal anatomisi
- Daha önce yapılan anorektal girişimler
- Gaz veya gayta inkontinansı varlığı
Girişimsel Tedavi Seçenekleri
Botulinum toksin (Botoks) uygulaması
- Kimyasal sfinkterotomi etkisi sağlar
- Sfinkter kasını geçici olarak gevşetir
Lateral internal sfinkterotomi
- İç sfinkterin belirli bir kısmının cerrahi olarak kesilmesi
- Uygun hastalarda yüksek başarı oranına sahiptir
Sfinkter koruyucu flep teknikleri
- Sfinkter tonusu düşük
- İnkontinansı olan
- Daha önce anorektal cerrahi geçirmiş hastalarda tercih edilir
Anal fissür tedavisi kişiye özel planlanmalıdır.
Hangi tedavi yönteminin uygun olduğuna, detaylı fizik muayene ve klinik değerlendirme sonrası karar verilmelidir.
Hekiminiz; mevcut bulgularınızı, risk faktörlerinizi ve beklentilerinizi göz önüne alarak sizin için en güvenli ve etkili tedavi seçeneği hakkında sizi bilgilendirecektir
Doç.Dr.Timuçin EROL
Genel Cerrahi ve Koloproktoloji Uzmanı
Mustafa Kemal Mah.2131. cadde. Neta Plaza No 6 Daire 14 , Çankaya , ANKARA
Son Yazılar
16 Aralık 2025
6 Aralık 2025
6 Aralık 2025
29 Ekim 2025