Doç. Dr. Timuçin EROL

İLETİŞİM

Stoma Nedir? Çeşitleri ve Günlük Bakım

Stoma Nedir? Çeşitleri (Kolostomi–İleostomi) ve Günlük Bakım

Stoma, halk arasında ‘torba’ olarak bilinen, bağırsağın karın duvarından dışarı ağızlaştırılmasıyla oluşturulan bir açıklıktır. Birçok hasta için endişe verici görünse de doğru bilgi ve bakımla günlük yaşama uyum sağlanabilir. Bu yazıda stomanın ne olduğunu, çeşitlerini ve günlük bakımını ele alıyoruz.

Stoma nedir?

Stoma, dışkının vücuttan çıkışı için bağırsağın bir bölümünün karın duvarında oluşturulan bir açıklığa getirilmesidir. Dışkı bu açıklığa takılan özel bir torbada toplanır.

Stoma, kalıcı veya geçici olabilir. Geçici stomalar, bağırsağın bir bölümünün iyileşmesine zaman tanımak için açılır ve daha sonra kapatılabilir.

Stoma nedir

Stoma neden açılır?

Stoma; kolon ve rektum kanseri ameliyatları, bağırsak delinmeleri, iltihabi bağırsak hastalıkları, ciddi enfeksiyonlar veya yaralanmalar gibi durumlarda gerekebilir.

  • Rektum ve kolon kanseri cerrahisi
  • Bağırsak delinmesi veya ciddi karın içi enfeksiyonlar
  • İltihabi bağırsak hastalıkları
  • Bağırsak tıkanıklıkları
  • Yaralanmalar

Rektum kanseri sonrası stoma ile ilgili ayrıntı için rektum kanseri ameliyatı sonrası yaşam yazımıza bakabilirsiniz.

Kolostomi ve ileostomi arasındaki fark nedir?

Kolostomi kalın bağırsağın, ileostomi ise ince bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. Dışkının kıvamı ve bakım ihtiyacı iki tipte farklılık gösterir.

Özellik

Kolostomi

İleostomi

Bağırsak bölümü

Kalın bağırsak

İnce bağırsak

Dışkı kıvamı

Daha koyu, şekilli

Daha sulu

Sıvı kaybı riski

Daha düşük

Daha yüksek; sıvı alımı önemli

Cilt tahriş riski

Daha az

Daha fazla; dikkatli cilt bakımı gerekir

 

Stoma bakımı nasıl yapılır?

Stoma bakımı; torbanın düzenli değiştirilmesi, stoma çevresi cildinin nazikçe temizlenip korunması ve doğru ölçüde torba kullanılmasından oluşur.

  • Torbayı önerilen sıklıkta değiştirmek
  • Stoma çevresi cildini ılık suyla nazikçe temizlemek ve iyice kurutmak
  • Stomaya uygun ölçüde torba ve plak seçmek
  • Cilt tahrişi veya kızarıklığı erken fark etmek
  • Stoma hemşiresinin verdiği eğitime uymak

Stoma bakım eğitimi hastalara ameliyat öncesi veya sonrasında verilir ve uygun ürün seçiminde stoma hemşiresi yol gösterir.

Stoma ile günlük yaşam nasıl olur?

Stoma sahibi kişiler, doğru bakım ve uyumla çoğu zaman duş, hafif spor, seyahat ve iş yaşamı gibi günlük aktivitelerine devam edebilir.

Beslenme düzeni kişiye özel ayarlanabilir; bazı gıdalar gaz veya koku yapabilir. Ağır kaldırma gibi eforlar parastomal herni riskini artırabileceğinden, hekiminizin önerilerine uyulmalıdır.

Stoma ile ilgili hangi sorunlar görülebilir?

Stoma çevresinde cilt tahrişi, torbanın yapışmaması, stomanın içeri çekilmesi veya dışarı sarkması ve parastomal herni gibi sorunlar görülebilir.

Parastomal herni, stoma çevresinde şişlik olarak kendini gösterir. Ayrıntılar için parastomal herni yazımıza bakabilirsiniz. Stoma ile ilgili beklenmedik bir değişiklik fark ettiğinizde hekiminize başvurmanız gerekir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Stoma her zaman kalıcı mıdır?

Hayır. Birçok stoma geçicidir ve iyileşme sağlandıktan sonra ikinci bir işlemle kapatılabilir. Kalıcı stoma ise belirli durumlarda gerekir.

Stoma ile normal yaşam sürülebilir mi?

Doğru bakım ve uyumla birçok kişi iş, seyahat ve günlük aktivitelerine devam eder. Süreçte stoma hemşiresi ve ekip destek sağlar.

Stoma çevresinde şişlik fark edersem ne yapmalıyım?

Stoma çevresindeki şişlik parastomal herni belirtisi olabilir. Değerlendirme için hekiminize başvurmalısınız; ani şiddetli ağrıda acil başvuru gerekir.

İlgili Sayfalar

Doç. Dr. Timuçin Erol Hakkında

Doç. Dr. Timuçin Erol, 2003 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş; aynı üniversitenin Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini tamamlayarak 2009’da genel cerrahi uzmanı olmuştur. 2017–2024 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmış, 2019’da Doktor Öğretim Üyesi, 2022’de Doçent unvanını almıştır. 2021 yılında Intuitive Surgical tarafından verilen da Vinci Cerrahi Sistemi Konsol Cerrahı (Console Surgeon) eğitimini tamamlamış; 2023 yılında Avrupa Koloproktoloji Yeterlilik Belgesi’ni (FEBS – EBSQ) almıştır. Başlıca ilgi alanları robotik ve ileri laparoskopik cerrahi, kolorektal kanserler, proktolojik hastalıklar ve pelvik taban hastalıklarıdır. Klinik yaklaşımında doğru tanı, uygun tedavi planı ve güvenli takip sürecini önceler.

Randevu ve Değerlendirme

Stoma açılması gündemdeyse ya da stomanızla ilgili sorularınız ve şikâyetleriniz varsa, değerlendirme için Ankara’da randevu alarak muayene sürecini başlatabilirsiniz.

Son Yazılar