
Anal fistül, çoğu zaman geçirilmiş bir perianal absenin ardından gelişen ve kendiliğinden iyileşmeyen kronik bir tünel yapısıdır. Tedavisi cerrahidir; ancak yöntem seçimi, hastalığı tedavi ederken makat kasını korumak üzerine kuruludur. Bu yazıda anal fistül ameliyatı yöntemlerini ele alıyoruz.
Anal fistül ameliyatının amacı, enfeksiyon kaynağını ve tüneli ortadan kaldırarak tekrarlayan apse ve akıntıyı sonlandırmak, bunu yaparken makat kasının (sfinkter) fonksiyonunu korumaktır.
Bu iki hedef zaman zaman birbiriyle dengelenmesi gereken hedeflerdir. Bu nedenle yöntem seçimi fistülün özelliklerine göre kişiye özel yapılır. Genel bilgi için perianal abse ve anal fistül yazımıza bakabilirsiniz.
Fistül tüneli makat kasına ne kadar yakın veya içinden geçiyorsa, kası zedeleme riski o kadar artar; bu nedenle fistülün seyri ve kasla ilişkisi tedavi seçiminde belirleyicidir.
Basit ve yüzeyel fistüllerle, kası daha fazla ilgilendiren karmaşık fistüller aynı yöntemle tedavi edilmez. Fistül yolunu net görmek için muayeneye ek olarak çoğu zaman MR gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır.
Anal fistül cerrahisinde başlıca yöntemler fistülotomi, seton uygulaması, ilerletme flebi, LIFT ve lazerle fistül tedavisidir (FiLaC).
Yöntem | Genel yaklaşım | Makat kası |
Fistülotomi | Tünelin açılarak iyileşmeye bırakılması | Uygun, basit fistüllerde kas korunur |
Seton | Tünelden geçirilen bir ip ile drenaj/yönlendirme | Kas korunması gereken fistüllerde tercih edilir |
İlerletme flebi | Fistül iç ağzının komşu dokuyla kapatılması | Kas korunur |
LIFT | Tünelin kas arasında bağlanıp kesilmesi | Kas korunur |
Lazer (FiLaC) | Tünelin içten lazerle tahrip edilmesi | Kas korunur |
Hangi yöntemin uygun olduğu fistülün tipine ve seyrine göre değişir. Bazı fistüllerde birden fazla aşamalı işlem gerekebilir.
Anal fistül ameliyatının başlıca riskleri tekrarlama (nüks) ve makat kası fonksiyonunda, yani dışkı veya gaz tutmada değişiklik olasılığıdır. Bu riskler yönteme ve fistülün tipine göre farklılık gösterir.
Kası daha fazla kapsayan fistüllerde kası koruyan yöntemler tercih edilir; ancak bu yöntemlerde tekrarlama riski daha yüksek olabilir. Beklentiler ve riskler ameliyat öncesinde hekimle ayrıntılı konuşulmalıdır.
İyileşme süresi yönteme göre değişir; yara bakımı, oturma banyosu ve dışkının yumuşak tutulması iyileşmeyi destekler.
Yara çoğu zaman içten dışa doğru kapanır ve haftalar sürebilir. Kontrol randevularına düzenli gitmek, iyileşmenin ve fistülün kapandığının doğrulanması için önemlidir. Bakım ayrıntıları için perianal abse ameliyatı sonrası bakım yazımıza bakabilirsiniz.
Doç. Dr. Timuçin Erol, 2003 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş; aynı üniversitenin Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini tamamlayarak 2009’da genel cerrahi uzmanı olmuştur. 2017–2024 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmış, 2019’da Doktor Öğretim Üyesi, 2022’de Doçent unvanını almıştır. 2021 yılında Intuitive Surgical tarafından verilen da Vinci Cerrahi Sistemi Konsol Cerrahı (Console Surgeon) eğitimini tamamlamış; 2023 yılında Avrupa Koloproktoloji Yeterlilik Belgesi’ni (FEBS – EBSQ) almıştır. Başlıca ilgi alanları robotik ve ileri laparoskopik cerrahi, kolorektal kanserler, proktolojik hastalıklar ve pelvik taban hastalıklarıdır. Klinik yaklaşımında doğru tanı, uygun tedavi planı ve güvenli takip sürecini önceler.
Makat çevresinde tekrarlayan akıntı veya apse şikâyetiniz varsa, fistül olup olmadığını ve size uygun yöntemi belirlemek için Ankara’da randevu alarak muayene sürecini başlatabilirsiniz.